Eğer bir papağan tüylerini yoluyorsa, bu, elbette bir şeylerin yolunda gitmediğine dair bir işarettir.
Bazı papağan cinsleri diğerlerine göre daha çok tüy yolmaya meyilliler. Jakolar, Kakadular ve Eklektuslar en çok tüy yolanların arasındadırlar. Genelde sebepler fiziki değil de ruhsaldır. Bilhassa stres yaratan olaylar tüy yolmaya sebep olabilirler, örneğin sahibinin uzakta kalması, evin taşınması, hatta kafesin ev ,çerisinde yerinin değişmesi bile bir sebep olabilir. Eve gelen yeni bir bebek, ya da başka bir evcil, ya da başka, uyum sağlayamadığı bir papağanın gelmesi, ya da evdeki fertlerden biri onu sürekli rahatsız etmesi, kafesinde kendini korunmuyor hissetmesi, kafesin göz hizasının altında bulunması, kafeste hiç oyuncağın bulunmaması… tüm bunlar tüy yolmaya sebep olabilir.
Elbette stresin dışında bazı hastalıklar da tüy yolmasına sebep olabilir, French Moult ya da PBFD bunların arasındadır. Sancısı olan bir papağan tüy yolabilir, ya da deride kaşıntısı varsa zamanla tüylerini kopartabilir. O yüzden de zaten –çok küçük yavrular hariç- tüm papağanlara banyo yapma fırsatı tanınmalı. Ancak, bu banyo bizim anladığımız şampuanlı yıkama şeklinde değil, çok evcil ve alışkın kuşlar hariç, sadece çiçekler için kullanılan püskürtme aleti ile ılık su püskürtülür.
Sultan papağanlarda sıkça tüy yolmanın nedeni bir Giardia enfeksiyonu sebeptir..Bunun teşhisi bir veteriner tarafından yapılabilir ! . Deri ya da tüy köklerinin bakteriyel bir enfeksiyon da görülebilir, bunun da tespiti veteriner tarafından yapılır ve tedavi edilir.
Kanat kesimi- hele hele yanliş kanat kesimi- tüy yolmaya nedendir. Keskin olmayan bir makasla tüyler ezilerek kesilirse, papağan onlarla uğraşmaya başlar ve zamanla diğer tüylerini de yolar.
Eksik beslenme, yani vitamin ya da mineral eksikliği diğer bir sebeptir, bilhassa A vitamini çok önemlidir. Bazı papağanlarda alerjiler olabilir, bilhassa toza karşı. Çinko ya da diğer bir ağır metal zehirlenmesi, (kafes telleri veya aksesuarında çinko olabilir) uzun zaman azar azar alınan bu metaller de zehirlenmenin neticesi olarak tüy yoldurabilir .
Bazı dişiler, erginleşince tüy yolmaya başlarlar, eşleri olsa da, olmazsa da. Ama genelde sadece göğüsteki tüyleri yolarlar ve her yıl aynı mevsimde de tekrarlarlar bu davranışı.
Doğada papağanlar sosyal bir hayvan olarak grup halinde yaşarlar. Her sosyal hayvanda belli davranış şemaları var, bunların arasında da yapılmaması gereken şeylerin yapılması halinde arkadaşlar ya da ebeveyin tarafından cezalandırılmasıdır. O sebepten dolayı, bizdeki – tabi ki evcil olması şartı ile- papağanların da eğer yanlış bir şey yapıyorlarsa, onların bir şekilde cezaladırmamız lazım. Bağırp cağırmak, hatta fiziki şiddet ise asla çare olamaz! Bir papağanı en çok etkileyen en güzel ceza, onu ilgi ve yakınlıktan mahrum etmektir.
Bu nedenle, tüylerini yolduğunu fark ettiğiniz an, asla ona bağırmayin, ona söylenmeyin, tam tersine, sadece bulunduğunuz odayi terk edin.. Eğer kızarsanız, onun mantığına göre ilginizi çekmek için çok güzel etkili bir metod bulduğunu sanarak tam tersine daha da çok tüylerini yolacaktır.
Özetle, papağanınız tüy yoluyorsa, şunları takip edelim:
-Yeni başladı ise, son zamanlarda evde hangi değişikliklerin meydana geldiğini tespit etmeye çalışın.Farklı temizlik malzemeleri bile gözardı etmeyin (halı şampuanı mesela).
- Bulunduğu odanın havası fazla kuru olmamalı, en az haftada 2 defa püskürtme yolu ile banyo yapmalı.
- Haftada en az 1 defa kafese yeni “oyuncaklar” konmalı: taze dallar, halatlar, vs vs.
- Taze meyve ve sebze içeren dengeli bir besleme sunmalısınız.
- Eğer bulabilirseniz, papağan yani kanatlılarla ilgilenen bir veteriner hekime gidin ki hastalık ihtimalleri araştırsın.
-Mümkün olduğu kadar ona meşgaleler sunun, yalnız kalmasını engelleyin, zaman zaman kafesin yerini değistirin, ilgileniyorsa cam kenarına koyun ki etrafı izleyebilsin, zaman zaman radyo ya da TVyi açık bırakın.
- Onu meşgul edecek yemler verin, mesela bütün cevizler, ya da bir kartonun içine sakladığınız ve uğraşarak elde edeceği bir fıstık gibi.
- Bilhassa A vitamin eksikliği sık sık görülmekte, bu nedenle besinlerinde A vitamini bol bulunan şeyleri tercih edilmeli.
Kocaman bir kafes edinmeyi düşünün. Hazır kafesler pahalı geliyorsa, kaynakçıya yaptıracağınız kendi konstrüksyonunuz olan bir kafes çok şık olmayabilir ama papağanınız içinde rahat edebilir.
Tüm bu bilgiler, dünyanın en büyük papağan uzmanlarından sayılan Rosemary Low’un papağanlardaki davranış bozuklukları ile ilgili kitaptan alınmıştır. Sayın Law’a haksızlık ediyorum,çünkü bu değerli bilgileri siteme aktarmak için izin almadım doğrusu. Ne var ki kanımca sitem de gayet amatör, ayrıca ticari bir kaygı taşımamakta. Eğer bu bilgiler bu ülkemizde tek bir papağanın mutluluğuna kavuşmasına yaramış olduğunu duyarsa sanırım üstadımız bana hiç kızmayacaktır.
Tüm bunlara benim ekleyeceğim kendi gözlemlerim var:
Rosemary Law’un ülkesinde papağanlar artık vahşi doğadan kopartılarak evcilleştirilmemektedirler. Bizimkilerin ise kanımca sorunları biraz farklı.
Hür doğdukları için, ne kadar evcilleşirse evcilleşsinler, içleri aslında hala o doğanın vahşi hayvanıdır. Zamanı gelince eşleşmek isterler. Ne var ki bağlandıkları insan maalesef papağan olamıyor. Ve bir türlü dürtülerini yaşıyamamaktan, ayrıca doğadaki eşinden farklı olarak sevdiği insanı günde sadece (az veya çok) birkaç saat görebildiği için, yalnızlığın ıstırabını çekmektedir.
Birçok Jako bana çırılçıplak geldi ve diğerlerin yanında (karakterine göre ya aynı salma ya da kafeste ya da en azından aynı odada) çok şükür kısa zamanda hepsi tüylendiler. Zaman zaman nuksediyor gerçi, ama az bir yolmadan sonra duruyorlar ve yeniden tüyler çıkıyor.
Acaba Papagan sahiplerine, Papağanların daha tüy yolmaya başlamadan önce var olanın yanına ikinci bir papağan almayı ikna edebilsek daha güzel olmaz mı?
Mademki sevdiğimiz için besliyoruz….Sevgi bencilliği aşmalı, öyle değil mi?
Hazırlayan: Verena Gygax
